Risk Değerlendirmesi

Risk değerlendirme raporunda; işyerindeki riskler belirlenir, analiz edilir, alınması gereken tedbirler belirtilir. Risk değerlendirme çalışmasının temel amacı; işyerlerindeki çalışma koşulları, makine ve tesisat, kullanılan hammaddeler, insan ve organizasyon hatalarından kaynaklanan tehlikeler de dikkate alınarak, çalışanların sağlık ve güvenliklerini etkileyebilecek tüm unsurların belirlenerek değerlendirilmesi ve risklerinin kontrol altına alınması için kılavuzun hazırlanmasıdır.

1. Risklerin belirlenmesi ve analizi

  • Tespit edilmiş olan tehlikelerin her biri ayrı ayrı dikkate alınarak bu tehlikelerden kaynaklanabilecek risklerin hangi sıklıkta oluşabileceği ile bu risklerden kimlerin, nelerin, ne şekilde ve hangi şiddette zarar görebileceği belirlenir. Bu belirleme yapılırken mevcut kontrol tedbirlerinin etkisi de göz önünde bulundurulur.
  • Toplanan bilgi ve veriler ışığında belirlenen riskler; işletmenin faaliyetine ilişkin özellikleri, işyerindeki tehlike veya risklerin nitelikleri ve işyerinin kısıtları gibi faktörler ya da ulusal veya uluslararası standartlar esas alınarak seçilen yöntemlerden biri veya birkaçı bir arada kullanılarak analiz edilir.
  • İşyerinde birbirinden farklı işlerin yürütüldüğü bölümlerin bulunması halinde birinci ve ikinci fıkralardaki hususlar her bir bölüm için tekrarlanır.
  • Analizin ayrı ayrı bölümler için yapılması halinde bölümlerin etkileşimleri de dikkate alınarak bir bütün olarak ele alınıp sonuçlandırılır.
  • Analiz edilen riskler, kontrol tedbirlerine karar verilmek üzere etkilerinin büyüklüğüne ve önemlerine göre en yüksek risk seviyesine sahip olandan başlanarak sıralanır ve yazılı hale getirilir.

2. Planlama

Risk değerlendirmesi çalışmaları, mevcut mevzuat ve işyeri koşulları çerçevesinde planlanır.

3. İşyerinde yürütülen çalışmaların sınıflandırılması

İşyerinde yürütülmekte olan veya yürütülecek olan faaliyetler özelliklerine göre sınıflandırmaya tabi tutulur. Sınıflandırmada, sürekli olmamakla birlikte periyodik olarak veya değişen aralıklarla yürütülen bakım ve onarım gibi faaliyetler de dikkate alınır. Sınıflandırmada, işyerinin içinde ve dışında yürütülen işler, üretim veya hizmet sürecinin aşamaları, planlanmış veya ani faaliyetler, çalışanların görev tanımları gibi unsurlardan da yararlanılabilir.

4. Bilgi

Bilgi ve veri toplamada, işyerinde yürütülen işler, bu işlerin süresi ve sıklığı, işin yürütüldüğü yer, işin kim veya kimler tarafından yürütüldüğü, yürütülen işten etkilenebilecek olanlar, alınmış olan eğitimler, işin yürütümü için ön izin gerekip gerekmediği, işin yürütümü sırasında kullanılacak makine ve ekipman, bu makina ve ekipmanların kullanım talimatları, kaldırılacak veya taşınacak malzemelerle bunların özellikleri, kullanılan kimyasallar ve özellikleri, mevcut korunma önlemleri, daha önce meydana gelmiş olan kaza veya meslek hastalıkları gibi unsurlar dikkate alınır.

5. Tehlikelerin tanımlanması

Tehlikelerin tanımlanması, aşağıda belirtilen tehlike veya kaynaklarının bulunup bulunmadığı, tehlike varsa bundan kimlerin ve ne şekilde etkilenebileceği dikkate alınarak yapılır.

Bu çalışmanın yapılması için önce risk analizi ekibi oluşturulur. Bu ekipte; İşveren, İş güvenliği uzmanı, İşyeri hekimi, Çalışan temsilcileri, Destek elamanları, İşyerindeki bütün birimleri temsil edecek şekilde belirlenen ve işyerinde yürütülen çalışmalar, mevcut veya muhtemel tehlike kaynakları ile riskler konusunda bilgi sahibi çalışanlar (ustabaşı veya formen) bulunur. Ekip üyeleri için görevlendirme yazıları hazırlanıp, taraflarca karşılıklı imzalanır.

Risk değerlendirme ekibine İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi tarafından Risk Analiz Eğitimi verilir. Daha sonra işyerindeki riskler ve alınması gereken tedbirler belirlenir. Bu çalışmalar boyunca kontrol formlarından yararlanılması kapsamlı ve verimli bir çalışma yürütülmesine katkı sağlamaktadır.

Riskler belirlenirken şu parametrelere dikkat edilir;

  • İşyerinizin ve/veya işlerinizi yürüttüğünüz yerin konumu.
  • Orada kimlerin çalıştığı: gebe, genç veya engelli işçilerinizin mesleki tehlikelere olağan olandan daha fazla maruz kalabilecekleri düşünülerek, bu işçilerinize daha fazla ihtimam gösterin. Kısmi süreli çalışan işçilerinizi, müteahhit firma işçilerini ve ziyaretçilerinizi ve işletme dışında çalışanlar.
  • Hangi iş ekipmanını, maddeleri ve prosesi kullanıldığı.
  • Ne tür işler gerçekleştirildiği (örneğin, hangi yöntemle ve ne kadar süre ile gerçekleştirdiğiniz).
  • Hangi tehlikeleri tanımlandığı ve bunların kaynakları neler olduğu
  • Mevcut tehlikelerin potansiyel sonuçlarının neler olduğu
  • Hangi koruyucu tedbirleri kullandığı.
  • Hangi kazalar, meslek hastalıkları ve diğer işle ilgili hastalıklar raporlandığı
  • İşyerimizle ilgili yasal yükümlülüklerimiz neler olduğu

Belirlenen riskler bölümlere ayrılır. Fotoğraflar çekilir, risk analiz metodolojisi belirlenir ve risk analiz tablosu oluşturulur. Seçilen risk analiz metodolojisine uygun risk değerlendirme açıklama bölümü risk analiz tablosunun önüne gelecek şekilde rapora yerleştirilir.